تاريخ آريانهاى ايرانى مقدّمه آريانها وقتى بايران آمدند بطوايف و اقوامى تقسيم شده بودند هر كدام از اين طوايف و اقوام جاهائى را از فلات ايران اشغال كرده به طرز ملوك الطّوايفى زندگانى نمودند مهمترين اين اقوام يا مردمان به ترتيب تاريخى سه قوم بودند : مادىها - پارسىها - پارتىها اين سه قوم در ازمنه تاريخى دولت‌هاى بزرگ تشكيل نمودند و كارهاى مهم كردند غير از اينها اقوام ديگرى نيز بودند مانند باخترىها در باختر و كرمانيها در كرمان و وركانىها در گرگان و هرخواتىها در رخّج ( جنوب افغانستان كنونى ) و غيره ذكر هركدام از اين مردمان در جاى خود بيايد از آريانهاى ايرانى كه در حوالى فلات ايران ميزيستند بايد اسم دو قوم را مخصوصا در نظر داشت : 1 - ارّاينها در ولايات واقعه بين ارس و كورا و درياى خزر 2 - آلانها يا آسها در اراضى پشت كوههاى قفقاز به طرف شمال « 1 » تاريخ آريانهاى ايرانى به چهار قسمت تقسيم مىشود : اوّل - عهد قديم كه از آخر قرن هشتم ق . م شروع شده در نيمه قرن هفتم ميلادى خاتمه مييابد دوّم - عهد متوسّط كه از نيمه قرن اول هجرى تا به دو سلطنت صفويّه امتداد يافته اين عهد را ميتوان به دو قسمت تقسيم كرد قسمت اولى تا ظهور فتنه مغول و قسمت دوّم از آمدن مغولها بايران تا تأسيس دولت صفويّه عهد سوم كه ميتوان تا اندازه‌اى جديدش ناميد از دوره صفويّه تا آغاز مشروطيّت

--> ( 1 ) - بعضى از طوايف و اقوام سكائى نيز در حوالي فلات ايران يا در جاهائى از آن سكنى داشتند مثل مردم ( داه ) در حوالي گرگان ( به همين جهة اين ولايت موسوم به دهستان بود ) و برخي از طوايف چادرنشين در پارس مانند داهىها و دروپيك‌ها و غيره